Независимое информационное агентство «ЦУМАДА.ру» rss tsumada.rutube.ru  rss новости 


Архив новостей , персон

Назад

КIИАБИЛЕБ БЕТIЕР


Кидаго цо хIалалда хIал къан къо букIунаро,
Къварильи гIатIильияль хисичIого толаро,
Радал цIад, кьальуда бань, бакъанитIаде гьури-
Гьаваялъул хасият сихI къотIуда чIоларо,

КьогIаб хасел хисула, хинаб их тIаде щола,
ТIабнгIаталъ хьал рехун хъачIаб ретIел бахьула,
Пазулал мугIрул тIогьал тегьала, гIурччинльула
Палхул хьурмузул цIира цIидабацIун лъугIула.

Чамго сон бегизегIан Гарул иццда чIола гьал,
Порщел гIун боцIи цIикIкIун ресалде рахуна.
гьал, Васал, ясал чIахIалъун хIалаб хьизан льугьуна,
Цоцазе ригьин гьабун гьел паракьат гьарула.

Къо банагIан Мадамал Пелму щун цере тIола,
ТIабигIат кьолозе лъан лъикIаб гьунар льугьуна.
Гьазулги щивав цояс цо-цо гьунар бахъула -
БоцIухъанлъун, устарлъун, ахихъанльун лъугьуна.

Азул бугеб гьуинльи, гьалмагълъиялъул цIакьлъи,
Лъидего хIажат гьечIел гьазул бугеб эркенлъиI
Азда льалареб ханлъи, льиего гьечIеб лагълъи,
Льималазулъ гьуинльи, льудбузулъ аваданльиI

2.

ццул 6етIор кидаго бацIцIадго букIунаро,
БакI-бакIасан лъарал щун шалайдуца бацула,
Цого хIалаль хIалтIуда xloxb бахъизе щоларо,
Щиб-щибги рахъалдасан рекIел ургьел цIикIкIуна.

Гьал бахIарзазул вацгIал - росупъ тарав "шталав
Тушманзабазул ясаль сардил гьудуллъун ккола,
Гьев вокьарай Майилай тохаб сардилъ хьвадула,
"штапасул колоде тIаде-гьоркье яккула.

Мун бихьинчи гурищан гогьал харбал рицуна,
Вацакьа къанищилан кьойил аи гаргадула.
Дунги чода нахьа пъун чабхъад вахъинарищан
Нахъаса кьотIичIого чIанса базар гьабула.

Алъул хIалахъ валагьун гьудулас чу кьолола,
Кьибилалда лъачIого айги хъамун пьутупа,
Къад регун къаси рахьун, мугIрул, щобал гирула,
Гари иццухъ колотIе кватIичIого кIанцIула.

ЦIа-каналда квал-квалел квен-тIехалда рукIарал
Руччабазда чол тIваркъи тIокъоде щун parlyna.
Ркха-хочун руччаби чол квелъалтIа речIула,
КIал ричIун къвалал чучун чу паракьат гьабула.

ГьитIинго росуль тарав "шталасул сима-куц,
КигIан балагьаниги, гьазда лъазе кIоларо.
Пумру сивуний арай гьитIинай Майилайил,
Мадугьал йикIаниги, ракIчIун гьумер лъаларо,

РачIанищ щванищилан Нуцалай гьикьарула
Гьалбал нуж кисайилан Гогьарща цIехолдула.
ЦIудул гIадаб ишангун "шталав валагьула,
Ниж ножохьа ругилан гогь гьавун гаргадула.

Лъабавго вац льималгун годикIанир рукIуна,
РекIарасул сас рагIун рукьор жанир рачIуна,
"шталас тиршун вахьун Заркъодэ къвал жемула,
Маркъо, ТIаркъо тIадегууы пьнкI гьарун гьикъарула.

Гьанже "шталас азда кинабго жо бицуна,
Бальго Майилай хъами хьизамалдаго лъала.
Тушманлъи цIильарабльи лъидаго баянльула,
ЛьалкIачанин нухилан хиялал женжедула.

Гьалгун цадахъ "шталас таманаб заман бала,
Льимер-бетIерги лъугьун гьениб яшав гьабула.
ЧIорбутIгун чанаве ун авлахьалда тирула,
Тохал рохьазда жанив женжезе байбихьула.

3.

Майилальул вацазул ццидал би багьарула,
БакI-бакIалда цIехолдун дозул лъалкI балагьула.
Балагь бачIарал чуял, чорхоль ритIарал васал,
Сардал-къоял къватIир ран, рахъ-рахьалде свердана.

Борхатабщинаб кьурул ракьанльиялде щола,
Щвариниб parlan ккурал кулал дозда рихьула,
Рохьов жанив тирулев тушманасда бер чIвала,
ЧIухIарав "шталасухъ ишан ккун ралагьула.

Гьазда жидер тушбаби гьанир рукIин 6ичIчIула,
ЧIван "шталавги рехун ал рохьазда рахчула.
КIиго-лъабго къо унги "шталав вуссинчIельул
ЧIорбутIалгун гIагарлъи roxl-щобалде рахуна.

Ал рихьидал нухлулал чол кьолотIа хурхуна,
Кьалуй ал цIикIкIун рихьун рекIель хIинкьи рещтIуна.
Чияр ракьалда рагъун ругьун сахлъуларилан
Сордо-кьо данде бачун чуял йоргьинарула.

Рохьор сверулел азда дов "шталав ватула,
Тушманлъидул чIорги щук щват тIамун ккун ватула,
Киналго тIаде рортун рекIельа чIор бахъула,
Нахъе восун къавутIа къаркъала гIодоб льола.

Маркьо, Паркьо, Заркъоца цоцазул квер босула,
Би бакъван букЫнарин бихьилилан абула.
Заркъоца ццинги бахъун михъил расал рукьула,
Майилальухъ валагьун гьадинаб жаваб кьола:

-Гьавале дур "шталав тухумги кьун восарав.
Дур чIухIарал вацаца чIор речIун ракI борлъарав.
Лъутун ана дол гIанкIал, гIалхул цIани кинигин,
ЦIарал заназда хъвала дозул, дун хутIанани.

Гьанже Майилайица "шталасда къвал бала,
Къаникье дуда цадахъ дунгийилан абула.
БотIротIа ругел гъалал гъажалтIе жемун тЮла,
ТIаде яхъун рукъ сверун гьал рагIаби абула:

ЗВабабай, шталав, тохлъунищ ккарав
Тушманзаби рачIун чIор речIулелъулI
ЧIегIерал беразда хьухьищ лъугьараб
Гьел Палхул бацIаца цIар босулелъулI

Дун гIадинай гъарин щийго кканадай
КвегIалъ квараналъе гъара гьабурай.
Цинги дун гIадинай Падан йигодай
ПинтIидул тIегьалда тIад easy ккарай".

Киналго руччабаца цоцада къвалал рала,
Кьо бухIарай Майилай тамахльун гIодой ккола.
ГIода-рорчIун чIиргъи-хъуй хьизамалъ гьабуларо,
Берцинаб бакьан тIамун тIаде къулун Модула.

АхIи-хIур хIалкъай азда щибжояли льаларо,
Ругънадасан хварав чи хунилан рикIкIунаро.
РакIал чарамул васаз сабру рехун толаро,
Тоха-рахан рукIине ракIазе бокьуларо.

Гьаб руссен чамгIалльанин, чанахъан ГIемерльанин,
ГIакълу кьеян Маркъода дол кIиялго кIалъала.
Маркьоца цо минуталь бетIер гIрдоб тIамула,
ТIадеги ворхун дозда дос гьадинан абула:

-Воре нуж хехдаруге, хвел гьукьизе кIоларин,
РакIал тохлъунги чIоге, тушман кьижуларевин,
Ниль гьанир тIубаларо, тIадельи бук[унаро,
БакI щулияб кквечIони чIаго киль хутIуларо.

Дун сиябахье ина, ханасухь сордо бала,
Боржел щолеб бугебльи баянго цебе лъела.
Бицараб рагIи хванин, хан, дурилан абила,
Абищ дур кумекилан ккарабщинаб бицина.

Гьаб хабар-кIалги бицун кIудияв вац къачIала,
ЧIегIераб чуги рекIун Маркъоца кьайи тола,
Тохаб сардипъ сихI къотIун сиябахъе ваккула,
Палискандил тIокъода кьвал чучун чу бухьуна.

-БетIер чIахьад, дур кьотIи кьокъаб жо букIун буго,
Бидуласе гIужие ниж гъолев вукIун вуго:
ДутIа божун чIани, ниж чIван льугIизехьин руго,
Тушманзаби чуялгун чабхьад рачIунел руго.

Ниж хIалтIун 6утIа щвани, дуеги Молеб буго,
Пумру гьадин тIамизе захIмальун нижги руго.
Дур къуват батичIони ниж нахъе ине руго,
Гьидерил ханасулгун хурхен гьабизе буго.

Шагоял гIадамазе дунял гIатIидаб буго,
Тушман тIаде щолареб щулалъи бокьун буго,
БетIер чIахъад, дудехун ургьел бикьулеб буго,
Ахираб жавабальухъ хъаравулъи ккун вуго.

Асул хабар рагIидал Палисканди воххула,
Хурзалги мархьабиги хайирлъанилан ккола.
Кинниги ал инеги асие бокьуларо,
Радал дун ургьилилан асул ракI-макI гьабула.

Огь, ав Маркьол къварильи, кьадру гьечIеб гьоболльи,
Палискандил сихIирлъи дьаларев асул тохлъи.
Азул бугеб рекIекълъи, рукIелальул бокьукьльи,
Бокьанщинаб гьабизе гьезул бугеб ресукълъи.

4.

Ханзабазул сиясат сихIруяль льадарула,
Льелаб агьлуялда эб . уяб жойилан ккола.
Катица гIункI . ракI чIейгун басандизе гьабула,
Бохун басандулебльун дъавукъасда бихьула.

Радал ханги Маркъоги рагьида гIодор чIола,
Палискандил харбнде хаган ас Пин тГамула.
Маркъол кьварилъияльул ургьел борхулев гIадин,
Херав Палискандицэ гьадинаб жавэб кьола:

-Маркъо, мун къварилъуге, кьотIи дир хисуларин,
БакI-бакIалде къасд лъоге кьуват гIемераб бугин.
Цоги ханастIе унге, эсул гьунар гIоларин,
ГIалискандил кверзукьа кинабго борчIуларин.

Дир руго цоги кулал кутакалда шулиял
Куделдерил гьоцIабахь гьединалго чIахIиял.
Тушманас малъ баларел, боржал жанир рорхатал,
Ханзабазул къуваталъ къадал щула гьарурал.

Гьениб байданккел буго, гохIдуца сверун ккураб,
Рекьул хIалтIи гьабизе гьава рекъон бижараб.
Гьединго гIалах буго, ГIурулье мацI биччараб,
БоцIи-цIани хьихьизе хьонльал, бакьльал гIатIидал.

Маркьо, мун гьениве а, агьлу-хъизангм бачун,
Бечелъиялъ къвал барал бахIарзаллъун рукIине,
Рекьи хIалтIи тIадагьал, тIорщалица гIорцIарал,
ГIадамазул хIал хьубал хьизамалльун льугьине.

Кьечаль сварани чияс, чанго анищ гьабула,
Бакъуца кунчIараб щуб xlop батилилан ккола.
Релъед кунчI бихьун вехьас хьаг кандакалда бала,
Доб цIа батилилан ккун канлъухье векерула.

Палискандил маргьаби Маркьода ульун ккола,
Эсул ахир гьодорал гьерсада ав божула.
Баркала кьун квер босун Маркъо чоде вахуна,
Нухда берал льун тарал тухумальухье щола.

Щиб-кинилан абун дол данде рахьун рачIуна,
РукIел рекъарабищан руккелая данделъула.
Дов Палискандил маргьу Маркъоцаги бицуна,
Цадахъ гьенире ине азда ракIалде ккола.

Хаспихъе бекьараб роль льикIго бахун букIуна,
Ихдалил тIорщалица тIирщизе байбихьула.
БукIаральуб бги тун, ал сапараль къачIала,
Къайи-къоно кинабго бухьун щула гьабула.

Ханасул чапарзаби кумекалье рачIуна,
Рохьал къотIун ал къаси гъоркьа ГьоцIалье щола.
Льабго-ункъго къояль ал элгун цадахъ хьвадула,
ЦЫяб маПншаталье лъикIаб бакI балагьула.

Аз тIоцебе байдабахъ бакI-бакIал гьорогьуна,
Хадуб жанир руссине минабазе ургьула.
Азул доба хутIараб тIощел нахье гьабизе
Палискандилал балыо больонил ригьалъ щола.

Гьабизе хIалтIул бакIльи, бакIаризе бигьальи,
БекьичIого льильизе нильгун азул МедерлъиI
Ал балъазул залимльи - зулмуяльул гIехьелльи,
Падамазул язихьльи, захIматальул учузльи.

ЗахIматалъ куцарав чи чиякьа кьун чIоларо,
ЧIаголъи гьабичIого гьесул ракI 6укIунаро,
БакI-бакIал ригъунилан рехун хIалтIи толаро,
-Тушманасе бокьухъин нахъе ккун вукIунаро.

Писинал чIахIалъула, чIахIиял ригьнахуна,
Ригь бекарал умумуз азда гIакълу мальула.
Маркъоца ах кьачIала, Заркъоца чу кьачIала,
Къебелльухь чIун ТIаркъоца тIагIалаби гьарула.

Лорщалил царгъал цIурал, цIолбол минаби цIурал,
ЦIигьан, гьекъел Немерал гIадамалльун льугьуна.
Пачи речIчIун - щарал чIван, цIани речIчIун - хIан бахьун,
ХIалтIуда ракI регьарал гьалмагьзаби рукIуна.

Гьадинаб къагЫдаяль къогогIанаб сон бала,
Кьаси-къад чIечIогбн ал ахикь, хурир хIалтIула.
Азул хьизамалдасан анцIго цIараки Нола,
Полохъабззе чуял чи рикIкIун аз росула.

7.

БацIил берал рохьоса ратIальун рукIунаро,
ПанкIу хъирщадичIого гIорцIунилан чIоларо.

ЗахIматаль рахIатги щун хIалтIуда ругел азда
Дов ханасул хIал хъублъун, хIиллаялъе ургъула,
Адин ал тани нилъер лъикIаб жо кколарилан
Жалго цоцальги ургьун, гьарадул кIичI битIула.

Жидерго тухум-кьибил сардиль данде ахIула.
Ал бахIарзазде данде дол гьенкьезе гьарула.
Гьаб нильер ракьги хIалтIун, тIаса жоги кьечIого,
ЧIухIун гьел теларилан тухумальги абула.

Аз дозул цIикIарав вац Маркъо тIаде ахIула,
ХIурматав гьобол гIадин гIодов чIезе гьавула.
Гьанже ханас досулгун ггра-чIвари гьабула,
Гьадинаб къагIидаялъ досие суал кьола.

- Маркъо, дица дур хьизан дкрго ракьалда течIищI
Тушман щолареб щобтIа щуго соналъ цIуничIищI
Дур гьариялде данде дица жаваб гьабичЫщ,
- Гьаб дирго колотIа тун квалквадизе риччачIищI

Рекьизе байдаби кьун, боцIи гъезе гIалах кьун,
Таманаб замамаяль нуж дица реэдичIищI
Дуда яхI-ламус гьечIищI Мун дикьа нечоларищI
Чамго соналъ дир гIалах дур боцIуца кваначIищI

Кинабго тIорщел цIибил цIер гIадин дуего тун,
Дандияв кваначIого кидаллъагIан вукIинев.
Гьекьон-кванан кепалда дур Полохьабиги тун
Тухумалда жанив дун дуда щивилан кколев.

Маркьо, дун дур хан вуго, хурзал, ахал дир руго,
Авлахьазул ихтияр инсул щвараб ирс буго.
БачIен кIихIи бикьани Юиявго гьудул вуго,
Гьелда разилъичIони, нильер кьал ккезе буго.

Дуца хаслихье тIорщел тЫвунибе балалде
Диеги бащад гьабун гьоцIибго батIа гьабе.
Ах биччараб къояца цIибил бащад гьабизе
Гьениве чи витIизе дидаги льазе гьабе.

Гьадин чIани, нилъ, Маркъо, рукьальул чагIи руго
ЧамгIалльани нилъер кьин кьалда букIине буго.
Бокьарасе рокьиги гурхIел гьечIсб чIухIиги
ЧIаго вугевгIан мехалъ дица цIунизе буго.

Мун нужер кьукьаялъул кьадру-сан бугев вуго,
СанаНатаб раПуде гIин тIамулевги вуго.
Дуца вацазда гьоркьоб гьаб гара-чIвари гьабе,
Дур рагIи гьез кидаго кодоб босизе буго,

Дир хабар льугIанилан хан гIебеде вегула,
Хиялаз ккурав Маркьо рукь бакьулъ эхетула.
БетIер чIахьад, дица гьеб вацазда гьикъилилан,
Сордо лъикIилан Маркьо рукьове тIад вуссуна.

8.

Жиндир rlerl гIадамасе гIемер хирияб буго,
Падада гIодобе гьес гьеб тIинкIизе толаро.
Ханасул гьоболлъияль гьуьрул ццурарав
Маркьо РадалльагIан Малхуда гIебеде вегун чIола.

Радалго дол вацахье хабаралье вильуна,
Ханас кьурал суалал эргадал цере лъола.
Щиб гьабундай лъикIилан лъимал данде axlyna,
Эздаги дов ханасул хиялальул бицуна.

Ццидал хIал захIмальарав Заркьо тIаде вахьуна,
Паркьодехунги вуссун, дос гьадинан абула:
- Паркъо, гьанже нилъер иш ахиралде щун буго,
Бал гIебал хвалчабиги хучдулги данде гьаре.

Цоги цIияв тушманас цIа бакизехьин буго,
Харангидул чЮразул тIогьимахх бегIер гьабе.
Гьале дун льималазда цеве гьедулев вуго
Дица учузго захIмат чияе кьеларилан.

Дир гIетIуца бачIараб бачIен кIихIи бикьани,
КьоНаб гIажалги босун боснов дун хвеларилан.
Роол иъоял инегIан аз ярагъ хIадурула,
ХIал ккарабго рортизе руччабицин къачIала;
Кьад газа-рахан гьабун, кьаси яргьитIа хIалтIун,

Паркьоца къебелльухъ чIун, чанго сордо борчIула,
Риидалил гIурчинльи чарлъизе байбихьула,
БакI-бакIасан тIогьилаб тIамах гIодобе гьуна.
Гъабуда чIегIерцIибил иц гIадин чIегIерльула,

ВукIаральув ханги тун танкан гьекъел гьаЗула.
Гьанже ханас цо чапар чуги рекIун витIула,
ЦIибил бикьеян абун эзда льазе гьабеян.
ПанчIал гIолохъабаца гIивайилан axlyna,

Ахикьго чунканилан чапар нахъе витIула.
"наго ав Маркьоца рукьовехум вачуна,
Чоца кIал чIвазегIанги гIодов чIаян абула
Аб нкжеца гьабураб гьакълил цIакъльи бихьизе

Цо хъинцIра борхейилан хьаба цебе босула.
Гьекьон, кепльун ав чапар чоде тIаде вахуна,
Нагьаде сиябахье сардида тIаде щола.
Палискандил чапарас кавудахъ чу бухьуна.

ЦIибил чункун бугилан чапар досда кIалъала.
Ханасул ццин бахъуна хъащтIан тIаде вахъуна,
Эб кидал чункарабан чапарсде семула.
Чапарасги ханасе хехаб жаваб гьабула,

Ахикьго чунканилан чараб хабар бицуна.

9.

Нахье ургъани чияс чияр рагIн баччула,
Гьесда росу рихунеб хабаралье ургъула,
Жинцаго данде вильун гьесда жо кьабуларо.
Бадисан гьимулаго гьусун чагIи тIамула.

Палисканди цо сональ сихI-махI кьотIун вукIуна,
Нахъа балагьилилан гьес сиясат хисула,
Сардиль жиндирго лагъзал гьол ахакье ритIула,
Гьабу тIутIун байилан буйрухъги кьун тIамула.

Хурзабахъа тIор кьунцIун, цIанальа дугIби рикъун,
Рукъзабахьа гIатI бинъун, кьварильаби гьарула.
Гьел цин ракьарал ругин гурхIун, жахIалго тола,
- Жодорго ресукьлъкялъ рачIаралилан ккола.

Квешав ханас гьусарал гьаби гьел рукIин лъъйдал
Лъидаго рихьичЮго чIвагIа-рагIан рехула,
Ханасул хьизамалье хъазахьльи гьабичIого
Гьаннр нижеда цадахь хIалтIейилан абула.

Гьадинаб кьагМдаялъ сордойилги кьойилги
СанагIат кканщинахье ал талавур гьарула;
Гьоркьоб замай гьечIого зарарал риз гьарула,
Гьеб ракь азда рихине ханас ресал ратула.

Рее кьотIараё х'алалде хIалтIи кколеб бугилан Б
ахIарзазул цо чапар чоде тIаде вахуна.
Хунзахь чIарав ханасде сардилъ ас нух босула,
Бугеб къварилъи бицун берцинго гаргадула.

Жодорго ресукьлькяль росулъа рачахьиги
Палискандил зулмудул захIмалъиги бицуна.
Цо маслихIаг гьабизе, гьесдехунги кIальазе
Юиялго данделъизе рее гьечIищан гьарула.

Гьесул хабар-кIалаль хан воха-хинлъун льугьуна,
Палискандихье ине Нуцалхан разильула.
Радалго ханас вазир хабаралье axlyna,
Ал кIиязего чуял чапар витIун кьолола.

Нуцалханги вазирги кЫялго рагъарула,
КIиго-льабго нукаргун сиябахье рачIуна.
Бакьалъ къо льикI гьабула, гьайбатаб моцI бакула,
Кавудухъ чуялги тун ал рагъиде рахуна.

Хундерил хан вачЫндал Палисканди воххула,
Хехаб сардчл гьоболльи гьебсагIатго гьабула.

ТIокIкIалил цо хъаёаги, хьаз гIанасеб гIанкIуги,
Падатаб рольун чедги чурпаги цебе льола.
Нуцалханги, вазирги, цадахь Палискандиги
Подор чIун тепсиялда саламатго квакала.

Кверал чурун, кIал хулун, ханзаби гЮдор чIола,
Падамасда льалареб бальгояб руккел льола.

Аз цоцазул хIал-хIукму кинабго цебе льола,
Ниндадерил хIакьальулъ гара-чIвари гьабула,
Гьоболльухъ рачIаниги чIухIарал чи ругилан
Гьезул захIмат хIулизе хIиллаялье ургьула.

Бальгояб руккалида ал цоцатIа рекьола,
ЦохЮ кIалдисан гIадин кIиявго хан кIальала.
Гьальаб Паса гьоцIабахъ щулальул кьуриги кьун,
Гьал руссине гьаризе гьезда ракIалде ккола.

Аб руккелальул квешльи, кумекальул мукьсанльи,
Сабабалье axiapas Нуцалханил хилиплъиI
Палискандил разильи, захIмат квине хIасратльи,
ХIалтIукьа бер къаларел пакьиразе захIмальиI

I0.

ХIеренал рагIабаца бахIарчи чучун уна,
Чаран гIадаб кьурулъан льеца каратI бахьула.
Падамасул кIалдисан иIиго рагIи бачIуна -
ХIеренабги хьачIабги, амма магIна цо кколеб.

Нуцалхан pexla-ворчун чукьбигун вагъарула,
Гьоркьа гьоцIаль МаркъотIа кьаси гьоболлъи бала.
Гьезулгун хабаралда радаллъаМан вукIуна,
МаслигIат гьабилилан гьезие рагIи кьола.

Радал Палискандихье цо рекIарав витIула,
МаслихIат-сулхI гьабизе гьаз гьев тIалаб гьавула.

Гьанже Нуцалханица дол данде ракIарула,
Юиязулго гьорньобльи гьениб баян гьабула.
БачIен кIихIи бикьеян Палисканди кIальала,
КIвеларин бикьизеян Заркъо кьварильахьдула.

Юиязулго дагIба ккун, квешаб питна лъугьуна,
Гьаб бакIалда хвелилан херав Маркъо ахIтIола.
Уян ккезе Нуцалхан азда гьоркьов кIалъала,
КIиялго цоцалъ рекъон рукIайилан абула.

Ункъил бутIа кьейилан кьогIав хан гаргадула,
Кьезе бакьангурилан азуца завухь бала.
Гьеб кьояль къасилъеНан къацандулеп хутIула,
Кьаси руккелги биххун хан сивуниве уна.

Нуцалханги Маркъоги рукъоре нахь руссуна,
Сардилъ алги ракIарун рекIкIаб кIалъай гьабула:
- Нуж кьап тун росу тарал, тушманзаби Немерал,
Пумруялъ мугь рехарал, херал гIадамал руго.

Палискандил ракьалда рекьи-хIалтIиги гьабун,
Гьев мекъса чIани нужер нахъа иш битIуларо.
Tlaca жо кьоларел нуж кьечIого толарев дов,
Тушман гьусун тЫмизе дов расги нечеларо.

Рагьараб авлахъалда, хъинсал гьечIеб бакIалда
БетIербахъи гьабизе гьез нуж регIун теларо.
РачIа рукIел хисизин, захIматаль чи холарин,
Хвалдаса цIуничIони чIагольи букIунарин.

БакI щулалъутIа кквелин, квешаб ракь рехун телин,
Тушманас хъат балареб борхальуда рукIинин.

ТIаркьо махщелчи вуго ханас гьев винчаларо,
Чияр кверзукье гьав кьун гьесда макьу щвеларо.
Гьаб ракь дуца ТЫркьохь те, тIокIльара6 ханасухъ
Тушманас маль балареб борхальуда льимал те.

Нижер щулалъул кьурда тIасан гьеду унаро,
Оборав тушманасда добе нух батуларо.
РагIалльаби рорхатаб, ракьхъен рохьаца цIураб,
Каву къани, къадгицин доб бахьизе кIоларо.

Гьал маргьабазул магIна Маркьода бичIчIуларо,
РачI гьечIел гьерсал рукIин ракIалдего кколаро.
Кинаб хабар абдаян дос пикру гьабуларо,
Гьев кIиявго ханасул хасиятал льаларо.

Нуцалханил маргьуялъ Маркьол кьвакIи чучула,
Чаран гIадин букIараб ракI дагьаб тамахльула.
Тушманзаби щолареб щулалъидул бициндал
Доре рахъун льикIилан ракIалъ хиял гьабула.

II.

Балэгьалда хIинкъани росульа нух босула,
Барасухъ инагьдизе гьес мина рехун тола.
Ракьги ригьги гьесие бокьаральуб батула,
Тушманас чIваялдаса чIаголъиги бокьула.

Маркъоца радал Паркьо кьебелльухъе ахIула,
Ахикье арав Заркьо кьавутIе вакIарула.
Писинал гIолохъаби гIун рачIунел мусудул
Дандеги гьарун, гьезда дос гьадинан абула:

- Ниль тушманас толарел, талихIалъ мугь рехарал,
Гьурбаталь лъадарарал лъикIал Надамал руго,
Палискандил хIиллаяль тушманзабигн ахIун,
ХIурудахь риччалилан ракIалде кколеб буго.

Кин букIаниги нилъер рук]сл рскьолеб гьечIо.
Гьав ханасда божизе захIмальулебги буго.
Нилъго нилъедаго чIун бетIербахьи гьабизе,
Гьаб рагьараб ракьалда ракIги хIинкьулеб буго.

Ниль ургьизе ккун руго кин льикI букЫнебали
Балагьалъ къвал балареб бакI батуларищали.
Тушманзаби рачIани нильго тIаде рахине
ТIабигIияб щулальи щвезе кIоларищали.

Нильеца ахIун вачIун Нуцалхан гьанив вуго,
Гьес гьабураб маслихIат кьабул гьабизе буго.
Гьав ханасул хасият асдаги льалеб буго,
Ниль ilaca гьоцЫр тезе гьав разилъулев вуго.

Ургьалил гъаргъар барал руччаби-лъималазе
Льилго питна тIагIараб Tlaca гьоцIиб бокьула.
КьоМав ханасул зулму захIмалъун гIолохъабаз
Нохъода рукIаниги кIваричIилан абула.

Нуцалханил маслихIат, Маркъолгун ккараб кIалъай
КIиялго вацацаги цадахь кьабул гьабула.
КьалъутIа дандельизе, дов хангун гаргадизе
Разильун ал киналго кавабахье руссуна.

Нуцалхан Палиекандрл кавудахъе вилъуна,
Вельа-вохун ханасул сивуниве вахуна.
Сардилъ ккараб руккалил кинабго цебе лъола.
БакI хисизе разилъи рохел Мадин бицуна.

Цадахь рахьун кIиялго кIалгIаялъуре уна,
Маркьо, Паркъо, Заркъо аз энире ракIарула.
КЫязулго гьоркьобльи гьениб батIа гьабула,
БатЫяб къагIидаяль кьотIи щупа гьабула:

Хурзал, ахал, харибакI лъабазего бикьизе,
КIиго вацасул бутIа батIа гьабунгутIизе,
Паркъо, кьебелльи гьабун, гьенив жахIавго тезе,
Тушманзабаздаса гьев гьагьав ханас цIунизе.

Маркьо, Заркъо хьизамгун ШулальутIе тIзмизе,
Ханас кумекги гьабун гьенир минаби разе.
Ракь хIалтIизе гьабизе гьазий гьукъунгутIизе,
Гьабун хадуб ракьальул рикьи гьабунгутЫзе.

Гьуинлъи вацлъиялда тIаде-гьоркье хьвадизе
ЗахIмат кIи бикьичIого бокьухъин риччан тезе.
Тушманзаби кIанцIани кЫялго тIадельизе
ТIокIаб гьоркьоблъиялъул кьалде лъугьунгутЫзе.

12.

Сардилъ бицараб хабар бакъ щвейгун тIаса уна,
ТIабигIияв тушманас сахльиялда тIонс хъвала.
ТIокIаб сабабги тIагIун, ТIаркьохъ магIишатги тун
Маркъоги дов Заркъоги къватIир рахъине ккола.

Пумру гочарун арал авлахьальул бахIарзал
АнцЫла цо цIараки цадахъго багъарула.
Ригьин цоял цо вацал, цадахь rlypan Нолилал,
Цо Паркъо хутIизегIан, ТIадгьоцIалъе рахьуна.

РагIаллъаби щулияб Шамихъе балагьараб
Борхалъуда минаби Маркъол къукъаяль рала.
РаМаллъи тIуцальусан сверун сангарал къала,
Къуваталь рехулареп каваби эхетула.

БоцIи, цIани, хIама, чу, хIелкал, гIанкIвал,
гIиял жал Жанир щупа гьаризе щулиял бокьал рала.
Рохьил чакъалаздаса чахъу, бурутI цIунизе
ЦIогьорасул махI льалел лъикIал гьаби хьихьула.

Хьиндалльи Нураб rlanax, xep байилаб расалъи,
Рекьи, хIалтIи гьабизе бигьаябго Модоблъи.
Гьава рекъараб бакьлъи, бакь кьварулеб кьурукьлъи,
ЦIопбол ахал гьаризе гьениб бугеб квеМенлъи.

Рииялъ льин къунареб, ракъдалльун хутIулареб
Хинаб кьурул ракьанда кьурдул хIадур гьарула.
Гьенир гьабул чIорал чIун, чахI-къулалдаса цгунун,
Щибил гIемер гьабизе гьазда ракIалде ккола.

Сонал гьоркьор анагIан азул яшав цIильула,
ЦIи-цIиял ахал хурзал захIматаль гIемерльула.
Падамазул хIал хъубаб хГалухьин нахъе бала,
Бодаго цIар раПабаб цIолбол гьекъел гьабула.

Чияр гьийин гъорлъ гьечIеб гьазул хIалтIул эркенлъи,
Кверая квалквадарасул сандукIальул ччоборлъи.
"ххдал захIмат кьурасе кьиндал гьакьлил гьуинльи
Гьелда цадахь кваналеб куйдул гьанал кьаральиI

Назад


© 1999—2013 Сайт культурно-исторического наследия цумадинцев
Техническое и финансовое обеспечение: Магомед ГАДЖИДИБИРОВ и др.         Автор — Магомедгусен ХАЛИЛУЛЛАЕВ
e-mail: director@torgvisor.ru   тел. 8-963-797-40-07 // CMS для этого проекта разработан компанией TorgVisor.Ru
Вариант для печати вернуться в начало сайта
Мнение редакции независимого информационного агентства ЦУМАДА.РУ может не совпадать с мнением авторов статей, которые несут ответственность за достоверность приводимых данных в своих публикациях. Опубликованные материалы могут содержать недостоверные данные. Все материалы данного сайта являются интеллектуальной собственностью их авторов, полная или частичная их перепечатка без разрешения редакции запрещена.