Независимое информационное агентство «ЦУМАДА.ру» rss tsumada.rutube.ru  rss новости 


Архив новостей , персон

Назад

ЦОАБИЛЕБ БЕТIЕР

Цебесеб гIумруялъул гIадамаз бицунаго,
Дида дол умумузул асарал цере чIола.
Араб заманаялъул хIисабал гьарулаго.
Дун дозул хабар хъвазе зулмуяб ракIалъ цIала.

Эркенлъияльухъ урхъун араб дозул замана
ЗахIмальидал дир керен кутакалда судула.
Сабру бакIарулаго, бакI-бакIалда данделъун.
Доз гьабунщинаб анищ дир ботIролъ шуршудула
1

ТЫнди росу букIараб некIосел къарнабазда
Къваридал гIадатаца тухумазде бикьараб.
КЫго кьибил букIараб - ханабги узденабги,
Умумулъанго жидер данде рагIи кколарел.

БоцIуца цульарасда цебе жо бихьуларо,
БогIоца мехтарав чи хвечIого вигьунаро.
Мунагь гьечIев чиги чIван чIухIухъан хутIуларо,
ТIекълъияльул пурцица ритIухълъи бекьуларо.

Гьеб кIиябго кьибилалъ кьалде нуцIа рагьула -
Рогьалилъ сивунисан Сулица чIор рехула.
Ханав Сулил чIор речIун узденав Денгав чIвала,
Шинхъи къотIараб питна гьанжеги багьарула

Ханав Сули сивунив сихI-махI къотIун вахчула,
Сверун досул гIагарлъи хъаравуллъи ккун чIола.
Денгасул вацгIалзаби би цIехезе рахьуна,
Къаси сардилъ аз Сули сивунивго гъанкъула.

Уздензабазул льимал лъабалгоги вацаца-
Заркъо, Маркъо, ТIаркъоца цоцазул хьибил ккола.
Жодорго сивунире сардилъ ал дандельула,
Лъабалго цоцадехун данде руссун ургъула.

Паркъоца тIомол хьитал талмаги баи къачIала,
Маркъоца къвачЫнибе къваригТараб тIех бала,
Заркъоца къохьол партал таргьиниб сукIун лъола,
Льабацаго къолдаби къассиго тIад ретIуна.

Сардилъ Сулил гIагарлъи сивунире раккула.
Куц хъахЫлльун, кьер хисун, Сули гъанкъун ватула.
Рукъалъул агьлуялъул ахIи-хIур багъарула,
Мадугьалзаби рачIун гьура-гьарай бачуна.

БакI-бакIасан рекерун, кодор чIорбутIалги ккун,
Досул Нагарлъиялъул Полохъаби рачIуна.
Денгасул вацгIалзабаз Сули гьанкьун вугилан,
ГьозтIе ал, азутIе гьол гьорль жураялде ккола.

Росдаца сардил питна гьукъизе къасд гьабула,
Бегавулас чIухIбуца цимцимал нахье гъола.
РадалльаНан кIиялго цоцад чIвалилан чIарал
ЧIахIиязул гIадлуялъ гIодорцине гьарула.

2
Радал тIиндадерица тIохил щобал ричула,
Сули чIварал гIадамал гIадлуялде ахIула.
Гьабулеб тамихIальул хIукму тIубазегIан ал.
ТIад хьаравуллъиги тун донгинире рехула.

Кваралъ кверал рухьуна, бохдул хIобода рала,
ХIал къараб кьагЫдаяль кьварид гьарун цIунула.
Лъабазулго рокьоса кьайи-къоно бахьула,
БоцIи-цIани цIергIадин байтулманалье кьола.

ГIолохьанав Заркъоги ригь бекарал вацалги,
Вацззул хьизаналги сардиль къватЫр ритIула.
Мугъзада къучIбиги ран кьзалакь чIорбутIалги ккун,
Руччабигун лъималгун льабасго росу тола.

Цоцаде нухал гьечIел чIахIиял мугIрул-щобал,
Щваралъуб сордо базе ратуларел гIадамал.
БакI-бакIасан чакьалаз чурхьун ралел хIайванал,
ХIинкъарасе льутьинс гьечIел чIахIиял сиял.

Цин рорхатал мугIрузул тIогьире гьал рахуна
Цинги Tlaca гIодоре гIурул рагIалде щола.
Порал-льарал рахине рахал тIад льурал хьинсал,
Свакарав чи тарулел талнхI кьосарал парсал.
3
Роиьуца гIадамасул сабруялда мал бала,
БачIунеб балагьалде гьури гIадин вортула.
РекIее кьабуласул мунагьал гьель чурула,
Рукьальул агьлуяльул амрудэхь гIин баларо.

Заркьолгун къО7и ккарай куц берцинай
Нуцалай Цадахь кьватIий яхьине нахьзсан кьан хутIула.
Ханзабигун жуярай чIункIбу^ул чIухIарай яс
Росу тун унейищан эбол-эмен семула.

Сардил гьудулги тIагIун тIохил рагIал ккун чIарай
РакI бакьварай Нуцалай цо сордояль къачIала.
Кьолденгун, хъабарчагун, бичьиназул ретIелгун
Пашманаб кьагIидаяль кьаси росу бегула.

БакI-6акIасан льалкI цIехон, цIа-каналъухъ балагьун,
Гьудулас тарал мугIрул альги нахьехун тола.
ТохабгIан бакI балагьун бакI-бакIалда сордо бан
Сапаралъ кIвекIарай аи уней-уней йикIуна.
4.
Цо ургьел бугев чияс чанго хиял гьабула,
ХIинчI пархани бидулас ханжар къватЫб бахьула,
БакI-бакIалде щакдарун, щибщибги хиял гьабун
ГьечIебги иш рекIеда бугебльун хал гьабула.

Цо тулакав хъабчилав цо щобильан ваккула,
Памал хехав Заркьода тушман ватилин ккола.
Ас гIодо6 наку чIвала, чIорбутIил гIатIал къала
Кьвакун бергун ас цо чIор чIухIдай гIадин рехула.

Тушман Нодов нканилан ал тIаде рекерула.
РакI тамахлъун Нуцалай цо гвандиний ятула.
Заркьол гьаракь раНидал доль берал ралагьула,
Гьудуласдехун йисун гьал рагIаби абула:

- Вабабай рекIел гьудул, гьаб сапаральул кьоНльи,
Вокьулев валагьулей гьудулалъул язихъльи.
КIал гьикьун росу тарай дир Нумрудул кьварилъи,
Кьвал базе гьудул щвечIей гьаб дир хвалил гьайбатльи

ЗаркъоI Кьечальул хIалаль хIохьел лъуНулеб бугин,
Баркат бугеб дур квераль лъим кьезе бегьиларищI
Рокьолъ кьараб чIораль дир цIакъ хIал дагьлъулеб бугин,
Дуца кумекги гьабун гьеб бахъун рехиларищI.

Заркъода гьудул льала, лълъел гунзари бахьула,
Бан кьвалгун гьудулалда гьеб гьекъезе гьабула,
Берцинго Нуцалальул рукьалда квал-квадула,
Киназго кумек гьабун гьелдаса чIор бахьула.

РугьнатIамах тIад чIвала, чIорто кьан гьеб бухьуна,
Бахьинаб нодоялда тIад кIалги чIван баула.
Бидухъ биянги абун ас ч lop кодой босула,
Каранда гьеб тункизе квер эхеде борхула.

Маркъоца Паркъоца ав тIадги речIун кьан ккола,
Кодоса чIорги бахьун гIодов чIезе гьавула.
Гьудул Нуцалаль асда бегьун бачIун кьвал бала,
Кьадаралда божаян гьал рагIаби абула:

- ГьудулI Дица доб росу ресукьльун гуро тараЭ,
БачIараб кьо хIехьезе кьотIиги гьабун тана.
Дун нужер льалкIда хадуй гIадада гуро ккарай,
Пумру дуе бичизе рачелги къан яхъана.

Гьаб ругьун бигьаяб жо гьудул цадахь вугони,
Цогидаб нигIмат загьру гьалмагьас квер хьвагIани.
Пагарлъиги тухумги пашманлъани кIваричIо,
ЧIалгIен буссинегIан цо мунгун чучизе щвани.

Гьудул, дир рекIел ургьел сунцаго бнкьуларо,
КьоМал дур тушманзаби дуда хадур ругелъул.
Хиялал дир ботIрольа ратIальун рукIннаро,
РакI чIухIарал ханзаби хадур гьолел ругельул.

Юудияв вац Маркьода альул калам бичМула,
Тушман хадув вугевльи мухIканго баянлъула.
Долъул ракI Нодоцине, вацазул хIал льикIлъизе
ХIал боххаяв Маркъоца гьадин бакьан тIамула:

Ханзабазул зулмуяль зурулел рукIинегIан
Палхул чундузда цадахь авлахьалда тирила.
КьоНаб лагьлъиялда гьоркь сордо росулъ базегIан
Палхуда гIумру арап уздензабильун чIела.

Риччанте тушманзаби зодихье инагьдизе,
Эзул чIухIарав Сулил салул гвангвара цIунин.
Бекьизе те тушманлъи льица льильулебали,
Уздензабазул лъимал лъабалго цадахь ругин.

БахIарчияб рагIуца рагьда асар гьабула.
Свах тIамурал ракIазе зурма-къалилъун чIола.
Маркьол бакъан рагIидал дол вацал цIаруцIуна,
ЦIудул тIанчIи кинигин гьгшаялда кьурдула.

Руччаби лъимал ругеб ганчIида цсре щола,
Щиб-кинан абун лъудби данде рахъун рачIуна.
Нильерго яс ятанин тохаб чIорги щунилан.
ЛъетIс тIех бан багьарун хьинцIра цIеян абула.

Маркьол чIужуяль тIохол гьитЫнаб хьинцIра цIола
ТIаркьол чIужуяль лъадал гунзари тIаде тIола.
КIиго-лъабго анкьица ал нохъода хутIула,
Нуцалай сахлъизеНаи г[алхуда сардал рала.
5.
Палхулал гIадатаз дол зулмуялде рачуна,
Чиясде данде чи чIван чIеларилан льугьуна.
Уздензабаз хан чIвани халкъалда сурилилан
Синукъал чIухIабаца чIа-ого гIумру тола.

Дев Сулил вгцМалзаби, цунагIалльн, гIагарлъи
Полохъанавщинав чи чабхьен гьабун рахъуна.
Рорхатал мугIрул регун, гьваридал rlopan рахун,
Палхулал чIухIухъаби Сиябахье рачIуна.

Сиябахъ вукIарав хан херав Палискандида
Дол жодор тушманзаби рачIинчIищан гьикъула.
Дозул лъалкIги лъачIого ЧЫнаре тIад руссана,
Tlaca Гьаларе рачIун Гьалаб цо сордо бана.

Ракьун, кьечон, кьо бихьун, кьуч
Шухьа хараб пъуНун, Парахьил колотIасан ТIанусире рачIуна.
Гьидалье чалар витIун, тIальиялда цIехолдун,
Дозул махIги чIвачIого чIорого нахь руссуна.
6
Баракат гьечIел гьудул гьудульа ратIальула,
ТIогьил хIанчIил бакьнаца бакьльал гьаргьазарула,
Гьаваялда кьункъраби ннзамалда хьвадула,
Хьонльазда мокьокьазул къокьаби данделъула.

Дол ватIан тарал васал, росу тарал мусудул,
Сима-куц бугел льимал сапараль рагьарула
Рорхатал мугIрул тIогьал, тIогьол цIурал авлахьал,
Аварэзул расальи сардиль рилъльун бегула.

Сардил моцIаль мугъ байдал, бакьуца керен кьедал
Кьурул сиртал рорхатал рагIаллъиялде щола.
Рузица къайи чIвараб чIунтараб ЧIинаб росулъ
Сас кьотIараб сивунир свак бахьизе регула.
7
Рокьи ккарал Мадамал гIолилаль рукIунаро,
РакIал аваданльияль авлахьалда хьвадула.
Хьиндалазул гьотIол тIегь тIалил наяль босула,
ТIабигIияб тахида тIогьил хIинчI басандула.

Дол гьалбал макьу чIалгIун рагIалда гIодор чIола,
ЧIахIиял кьурабазул ракьанде ралагьула.
Рохьаца сверун ккураб сангар кьараб гIодоблъи,
Пурулъе чвахун уксл чабхчл иццал рихьула.

РекIеца хиял гьабун, гьенир анищилан ккун,
Азул кинабго ургьел гьабугьун льугIун уна.
Льльадал бетIер цIунулеб аздагьо батичIони,
Пумру гьаниб тIамизе тIубан ал разилъула.

Ургьел чучани гIадан гIемер хиса-басула,
БетIербахъи гьабизе гьесул гъира бижула.
Нильер азул хиялги хвалдаса батIальула,
Кинаб бакI бугояли балагьизе хьвадула.

Палхул чундул чалухьал, чабхил иццал гьуинал
Гьаданиб рагIалде ицун щобтIа ал гIодор чIола.
ЧIахIиял сиял ругеб, сверун кIалгIаби ругеб
Подоб тIамураб тIалуль тIеренаб кIкIуй бихьула.

Гьеле гьелин дол сиял - Палискандил щулальи,
Тушманас ал цIехарав хан вуссараб сверухъльи.
СихЫрав бегиласул гудур гьолеб кьварилъи,
КьучIби тIадагьал гьалбал гьардезе кколеб ханлъи.
8.
Дол льабалго ахирги Гарул иццтIа рещтIуна,
Помазул чадирги чIван чIезе хиял гьабула.
Рекьи, хIалтIи гьабизе гьезда ракIалде ккола,
Кодоб гьечIеб гьаризе гьал хIажатал ратула.

Маркьо рокьор алги тун тира-сверизе уна,
Ахирги сиябахье ханасухъе ваккула.
Салам кьун хГурмат гьабун гьастIа гьоболльи бала,
Божел, аманги гьарун гьесдехун гаргадула.

СихIирав Палисканди кутакалда вохула,
Кумек гьабун цIунизе цIакъго эв разилъула.
ХIалтIизе чи щванилан щукруялда угьула,
Азул захIмат кваназс кутакаб гьира бала.

Бекьизе бугIа, гьоло гьев ханасул босула,
БачIен кIихIи бикьизе кЫялго разилъула.
Льабавго вацас цадахь хьизамалгун гIахьалльун
Пурдал байдан гьобогьун, гьоло, бугIа бекьула.

Гьава рекъарал щобал, щуб ккани Молеб гIалах,
Хехго тГегьан, тIор барщун, тIорщалил мугь цIубала.
БачIин бакIарилалде аз минаби кьачIала,
КьвачIил xlyp кIутIилалде тIорщалил лал тIамула.

Пуруц бачIел рекьаби, лулби гьечIел гьоцIаби,
ГьецIо-цIулалъ тIад рарал тIонтIросарал минаби.
ЗахIмат чияе кьезе тIезе кколеб цIикМун гIетI,
БачIин кIихIи бикьизе базе кколеб гучаб хIал.
9.
Пакъуба-къварилъиялъ къвал хIалхьуда жемула,
ЗажГматаль рахIаталда рухI бижизе гьабула,
БакIаб гьава гьогьен чIван гьабугьин тIаса уна,
ТIабигIат квегьарасул кванил тIагIам хисула.

Роол аваданаб гIуж гIужтIаса тIабугьуна,
Гьава хисун хаслихьлъи хеккого тIаде щола,
Щибаб гъотIол тIанхиде тIогьилаб кьер рехула,
Рорхатал мугГрул тIогьал тIад саву ккун хьахIльула.

Хьизан-кулпат тIаделкун тIощел бацIцIад гьабула,
Ханасе кколеб бутIа батIа гьабун цIунула.
ЦIа-каналье квегIенаб цIул данде бакIарула,
БоцIи щвани хIажатаб рогIол гIари гьабула.

Роол гьоболльи бичун хъубчул мугьазда рала,
Къохьол ретIел тIад ретIун тIабигIатгун рагьула.
Ругьун сахльун Нуцалай саламатго лъугьуна,
Заркъое гьелъул ригьин гьеб бакIалда гьабула.

Бертен-туй гьечIеб ригьин, гьаракь гьечIеб дандельи,
Данде рачIун квер кквезе кибго гьечIеб гIагарльи.
ГьоцIиб зурма бачунев чи гьечIеб аваданльи,
Авлахъалда кьурдизе кьерилал гьечIеб цольи,

Гьенже нилъер азул иш анищалде буссуна,
БоцIи-цIани анищан ал цоцада кIальала.
КIиго вац сардилъ рахъун рахъ-рахъаль ун тIагIуна,
Линдиб тараб боцIи аз цIогьохъего хьамула.

Маркъо, Паркьо тIад руссун, сардал рорлълъун рильлъуна,
Льидаго лъалкI лъачIого Гаруп иццухье щола.
Щиб-кинан абун Заркьо къватIивехун ваккула,
Konorle тIаде щолел вацазул сас рагIула.

Рогьалил цIва баккула, кунчIизе байбихьула,
БахIарзаз боцIи-цIани минабахье хъамула.
ХъачIмерхьизе ккелилан канагIаб дегIен хьола,
Хьазан кьолоян абун Нуцалалде axlyna.

Нуцалалъ льсл хьаг ulona, цIа-каналда квалула,
Маркъол чIужу кверхелаль хенс базе льугьуна,
Наркъол чIужуяль реса рукъ бакьуль гIодоб льола,
БахIарзалги хъизанги хьурмал гIадин кванала.
Назад


© 1999—2013 Сайт культурно-исторического наследия цумадинцев
Техническое и финансовое обеспечение: Магомед ГАДЖИДИБИРОВ и др.         Автор — Магомедгусен ХАЛИЛУЛЛАЕВ
e-mail: director@torgvisor.ru   тел. 8-963-797-40-07 // CMS для этого проекта разработан компанией TorgVisor.Ru
Вариант для печати вернуться в начало сайта
Мнение редакции независимого информационного агентства ЦУМАДА.РУ может не совпадать с мнением авторов статей, которые несут ответственность за достоверность приводимых данных в своих публикациях. Опубликованные материалы могут содержать недостоверные данные. Все материалы данного сайта являются интеллектуальной собственностью их авторов, полная или частичная их перепечатка без разрешения редакции запрещена.